•   DOLAR  3.8116 -  3.8269
  •   EURO  4.6591 -  4.6778
  •   STERLİN  3.9442 -  3.9814
  • :
  • :
18 Ocak 2018 Perşembe  

Kars Yöresel Oyunları

Ana Sayfa » İçerikler » Kafkas Halk Oyunları » Kars Yöresel Oyunları
Bu Bölümde Kars ve Çevre Yörelere ait Yöresel oynan oyunlarımız hakkında www.karsevi.com olarak bilgiler vermeye çalışacağız.

Arzu edilir ki, Rüya Azerbaycan folklorunun bir parçası olan, halkın geçmişten bugüne yaşantılarını anlatan, savaşları, sevinç ve üzüntülerini, örf adet ve geleneklerini, giyim tarzlarını gösteren halk regslerini güzellikleri, inceliği ve manaları ile yaşatmalı, onları orijinal şekilleri ile saklamalı ve genç nesillere aktarmalıdır.
Tabii ki bazı regsler zaman geçdikçe unutulabilecektir. Ancak onların yerine zamanın akışına ve değişimlere uygun olarak yenileri, oynak, cazibeli, sevimli regsler gelecektir.
Kültürlerin göç ve diğer sebepler ile karışması sonucunda Türkiyede Kars'ta ve Azerbaycan’da da halen sevilerek oynanan diğer kültürlere ait ( Dağıstan, Gürcü, Kuzey Kafkas ) bir sürü regsler vardır.
Geçmişlerini tam olarak bilemesek de bu oyunların da isim ve karakterlerini burada kısmen belirtmek isteriz.

 

HARS
Kız ve erkek grup oyunudur. Çok güzel bir müziği vardır. Kız- erkek oyuna beraber başlarlar. Erkeklerin el hareketleri ve yürüyüş şekli diğer oyunlarınkinden değişiktir. Kollarını dirsekten kırılmış olarak tutar ve müzik ile beraber dirsekten hareket ettirirler. Yürürken bir ayak üç defa topukla yürür ve hemen diğer ayakla değişir. Oyun içinde omuzlardan tutuşarak daire yaparlar, daha sonraki bölümlerde olduğu yerde dönme vardır ki, burada da bir el arkada, diğeri alın önünde olarak ifa ederler. Kızlar da yürüme sırasında süzülerek yürürken, bir elleri aşağıda dururken diğer el müzik ritmi ile bilekten bir öne bir arkaya hareket eder. Regsin ortasında ‘muğam hissesi ‘ ile ‘ GÜLBAHAR ‘ denilen solo regs ifa edilir. Bir kız dansçı çıkar, olduğu yerde fazla hareket etmeden sağa sola süzülerek ve dönerek regs eder. Daha sonra tekrar müziğin daha hızlı temposu ile erkek ve kız gruplar regse devam ederler.

 

ÇOBANI
Mizansenli bir oyun regsidir. Çoban omuzuna kepenek denilen saf yünden yapılmış, yağmur ve soğuk geçirmeyen özel giysi ile çıkar, eline de çoban sopasını alır. Yaşamının çoğunu dağlarda geçirdiğinden, müziğin ahengi ile hem düşler kurar, hem de bir sağa bir sola dolaşarak ve elini alnına götürerek kurtlardan sürüyü kollar. Bu arada tekrar müzik eşliğinde, hızlı ritimle regs eder. Yorulur ve bir kayanın üzerine oturur, mendille terini silerken.. dört- beş muzip arkadaşı arkadan gelerek kalpağını yere atarlar ve kalpağı vermeyerek onunla alay ederler. Müzik hızlandıkça arkadaşları hızlı figürler yapar ve kalpağı tam alacağı sırada kaparlar. Maharetini göstermesini isterler. Kalpağı yere atarlar. O da bacaklarını iki yana açarak eğilir ve kalpağı ağzı ile alır. Bunun üzerine hep beraber hızlı bir ritimle regs ederek maharetlerini gösterirler. ‘ CÜTLEME ‘ Çobanı regsinin ikinci hissesidir ve daha değişik bir müzikle oynanır.

 

KENTVARİ ( KİNTO REGSİ )
Bu bir köy ve esnaf regsidir. Kinto- şaklaban, hokkabazdır. Bu oyuna ‘ Külhanvari ‘ de denir. Tiflisi ritmi ile sadece erkek grupların oynadığı, regs edenlerin kişisel maharetlerini gösterdikleri bir danstır. Çeşitli el kol hareketleri, vücut ve ayak figürleri ile regs ederler. Omuzlardan tutuşurlar, yavaş ritimle topuk yürüyüşü ile bir içeri, bir dışarı yürürler. Daha sonra düz sıra olur, beraber figürler yaparlar. Ortaya bir kalpak atar, tek tek çıkarak maharetlerini sergilerler. Müzik ifa edenler, müziği oyunun akışına uygun olarak yavaş veya çok hızlı çalarak oyuna renk katarlar. KAŞKA.- LOTU. Her ikisi de Kentvari gibi dümenli, hileli bir oyunu anlatan, çok güzel müziği olan, erkek grupların oynadığı regslerdir.

 

GAZAĞI - MİNA- TİFLİSİ
Bu regsler de Kentvari gibi sadece erkek gruplar tarafından ifa edilen çok hızlı ritmi olan oyunlardır. Sekme adımları ile oyuna başlar, daire yaparlar, omuzlardan tutuşarak, daha sonra hem grup, hem de şahsi maharetlerini gösteren figürler yaparlar. ‘ Gazağı ‘ karışık kız grupları ile de oynanır. Erkek oyuncu kıza kendini beğendirmek ve maharetini göstermek için önce onula beraber, daha sonra yalnız başına regs eder. Çeşitli ayak figürleri, diz üstü atlamalar, diz üstünde dönmeler, parmak ucunda durma gibi maharetler sergilerler.

 

NAZ ELEME ( İKİ ARVADLI, KISKANÇ )
Geçmişi olmayan bir oyundur. Benzer bir Gürcü oyunu olan kızların erkeklere dans teklif etmesini anlatan ‘ Sadarbazo’ oyunundan alınmadır. İki şekilde oynanır. Ayni erkeği seven iki kız ve kararsız kalan bir erkek, ayni kızı seven iki erkek. Bu oyunda erkekler bıçaklarla dövüşürler, sonunda kız ortaya atılarak dövüşü durdurur. Bir kız regs ederek ortaya çıkar. Erkek çeşitli figürler yaparak ona kur yapar. Daha sonra diğer kız ortaya çıkar. Erkek ilk kızı bırakarak ona kur yapar. Ancak kızlar aralarında anlaşarak ona arkalarını döner. O da kendini beğendirmek için çeşitli maharetler ve kurlarlarla oyunu sürdürür.

 

GOÇELİ
Daha önce de anlattığım bu regsde cinayetler işleyen, kaygısız bir adamın hikayesi anlatılır. Temsil edilen Goçuyu oynayan onu gülünç bir duruma düşürür. Oyuncular bir ceviz alır yere koyarlar. Onun etrafında regs eder, vurup kırmaya çalışırlar. Üç erkek diğer üç kişiyi çağırırlar. Önce beraber oyun oynarlar, daha sonra tek tek ve üçlü olarak figürler yaparak birbirlerini sınarlar. Müzik bu arada yavaş ve hızlı tempoda devamlı değişir. Beyaz giysili kambur bir ihtiyar gelir, onlara nasihat eder. Elinde koca bir tesbihle anlatır, durur. Cevizi ona verirler. Hepsini yanına çağırır, cevizi yere koyar, birden dikleşir ve regse başlar. En sonunda barışırlar, öpüşürler ve birbirlerine veda ederek oyunu bitirirler.

 

HANKIZLARI ( GÜLSÜMBÜLLER )
Grup kız oyunudur. Çeşme başında mendil bırakır ve alırlar. Hızlı müzikle başlarlar. ‘ Dost bağında ‘ mahnısını okurlar, değişik ağır bir müzikle çöker ve kalkarlar, tekrar müziğin hızlı ritmi ile oyun devam eder. KOLHOZU REGSİ. ‘ Kolhozu ‘, eskiden rus işgalindeki bölgelerde meydana çıkmış bir regsdir. Ayni ‘ Ondört ‘ gibi oynanan eski bir regsdir.

 

NELBEKİ
Azerbaycan’da çok sevilen, kız gruplar tarafından oynanan bir regsdir. Bazı bölgelerde erkekler de oynar. Ellerinde çay tabakları ile regs ederler. Müzik değişken ritimlidir. Sonunda çok hızlı ritimle oynanır.

 

ŞİMGA ( SİMD )
Kız ve erkeklerle toplu olarak oynanan bir grup oyunudur. Kısa adımlarla yürüyerek önce ağır ritimde, daha sonra hızlanan bir ritimde oynanır. Daha çok gençlerin oynadığı bu oyun düğünlerde ve resmi merasimlerde oynanır. Dön, dönerek oyna anlamına gelir. Değişik bir şeklini de ADİGE’ ler WUİG adı altında oynarlar. Bu Kuşku kabilesine has bir şekildir. Düzgün, incelik ve zerafeti gösteren bir regsdir.

 

NAZLI BAHAR
Daire şeklinde Yallı gibi oynanır. Çiftler ortaya çıkarak tek tek oynarlar. En sonunda baş çeken çift ortaya çıkar ve yorulana kadar oynarlar. Yumuşak, orta ritimde bir müziği vardır.

 

MENDİL
Bir hikayesi vardir. Askere gidecek olan delikanlı yavuklusuna bir mendil hediye eder. Oğlan askere gittikten sonra mendili kaybeden kız çok üzülür ve Allah’a dua eder, bulduğunda da onu yerden eli ile almayıp, ağzı ile yavaş yavaş alır ve bunu sembolize eden bir regs sergiler.

 

ALMAS ( KAFKAS )
Çiftli yürüyüşler, iç içe geçişler, erkek ve kızların birbirlerine yaklaşma ve uzaklaşma figürleri bulunan kız ve erkek gruplar tarafından oynanan bir oyundur. ÜÇ AYAK. Müziğinin ritmine uygun olarak üç ayak vurma, üç yürüme ve üç defa da yerinde sayma olduğundan bu isim verilmiştir. Erkek ve kadın gruplar tarafından oynanır. Müzik ve oyun yavaş başlar, sonra çok hızlanarak devam eder.

 

SARI SEYRAN
‘ Iğdır Yallısı ‘ oyunu içinde oynanır. Gençlerin ilk baharda eğlenmelerini sembolize eder. Kadın- erkek grup oyunudur. Yeni gelinin tarla, bağ- bahçede çalışmaya gidebilmesi için, bir diğer deyimle ‘ ayak açması ‘ için ona yardımcı olabilmek amacı ile oynanan bir regsdir.

 

BAĞDADURİ
Gürcü sanatkarlarının bir oyunudur. ‘ Bağda oyun ‘ anlamına gelir. Çok süratli temposu olan bir oyundur. ÇEŞME BAŞI Köylerin içinde ve dışında halkın istifade edeceği çeşmeler bulunmaktadır. Köyün genç kızları belirli zamanlarda en güzel giysilerini giyerek, özellikle köy dışındaki çeşmeden su almaya giderler. Köy delikanlıları da bu güzel gelenekten yararlanarak, çeşmeye giden ve dönen kızları görmeye giderler. Bazen de bu gidiş, iki genç arasında anlaşmalı olur. Bu oyunda genç kız yalnız başına köy dışındaki çeşmeden su almaya gider, oğlan da önceden gittiği çeşmenin yakınında gizlenerek onu gözler. Kız çeşme başına gelince, erkek saklandığı yerden çıkar ve kızın su almasına yardım eder. Kıza dokunmadan ve konuşmadan yaptığı regs figürleri ile onu da oyuna teşvik eder ve yakınlık kurmaya çalışır. Çok lirik, ahenkli, gönül okşayıcı bir melodisi vardır.

 

DÜĞÜN REGSİ
Gelin getirmeyi simgeliyen bir oyundur. Gelin yola çıkartılmadan önce, düğünü şenlendirmeyi üstlenen kız ve erkeklerden oluşan bir grup damadın evine giderler. Bu arada gelin kafilesi de eve gelmektedir. Kafileye katılan genç- yaşlı, kadın ve erkekler ellerinde ayna, yanan bir lamba, su dolu bir güğüm, bir tepsi içinde üstü örtülü kızarmış bir kuzu, boza dolu bir güğüm ve boynuzdan yapılmış bir kadeh vardır. Ayna- görüntümüz Yanan lamba- ışığımız Su dolu güğüm- hayat Tepsi içindeki kuzu- bolluk Boza- ikram, anlamına gelir. Eve yaklaşan gelini kayınvalide ve kayınpederi karşılar. Gelinin basacağı yere bir post serilir ( yumuşak bas, evine hoş geldin ), Kayınvalide arabadan inen gelini karşılar ve ağzına bir kaşık bal verir ( arı gibi çalışkan ol, hayatın bal gibi tatlı olsun ). Böylece iki aile arasında alıştırma ve yakınlık için bir oyun başlatılır. Oyunu gençler sürdürürler.

 

KILIÇ
Erkek grupların oynadığı bir oyundur. Savaşa hazır olmak için kılıç eğitimini anlatan bir regsdir. Önce bir grup kendi aralarında , daha sonra diğer grupla savaş figürleri göstererek regs ederler. Bu regsde savaş sırasında düşmana karşı tatbik edilen hareketler gösterilir.

 

LEZGİNKA
Kafkas boylarından Gürcü’lerin ‘ Lekuri ‘, Avar’ların ‘ Şamil ‘, Çeçen’lerin ‘ Çeçen ‘, Adiga’ların ‘ Besleney ‘, Oset’lerin ‘ Makalon ‘ diye adlandırdıkları çok hareketli ve hızlı ritimli bir oyundur. Bir kız ve bir erkek tarafından oynanır. Erkek eşlik ettiği kıza sonderece ölçülü ve saygılı davranır. Hareketleri bir kartalın hareketleri gibidir. Kız ise bir sülün gibi akıcı hareket eder, zerafeti simgeler. Eskiden regs sırasında yanlışlıkla kıza dokunduğunda o yeri bıçakla kesen üstün şahsiyetli insanlardan bahsedilir. Bu regse anlamı ve karakteri açısından, halkı için özgürlük mücadelesi veren büyük Dağıstan savaşçısı Şeyh Şamil’in adı verilmiştir. Oynayanlar da bu ruh hali içinde oyunu ifa ederler. Grup olarak oynandığında, oyunun başında ‘ Dua ‘ ismi verilen, genç kızların Şamil’in başarılı olması, savaştan sağ salim dönmesi için dua ettiklerini simgeleyen bir bölüm vardır. Değişik bir müzik ile ifa olunur. Bu bölümden sonra hızlı, savaş sahnelerini anlatan bol figürlü, hareketli bir oyun sergilenir. Temposu ayni olsa da çok çeşitli Lezginka melodileri bulunmaktadır.

Kaynak: www.karsevi.com
2006-2016 © Kars Haberleri
Haber İhbarı için Bizimle İletişime Geçebilirsiniz
7/24 İrtibat Telefonumuz : 0505 448 76 00 Alexa